Share

 Δημοτική Ενότητα Νιάτων

Η Δημοτική Ενότητα Νιάτων βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του Νομού Λακωνίας, στα νότια του όρους Πάρνωνα και καταλαμβάνει την έκταση των 181,6 Km2. Έδρα της Δημοτικής Ενότητας είναι ο Άγιος Δημήτριος και σε αυτήν περιλαμβάνονται τα χωριά Νιάτα, Απιδιά και Κρεμαστή.

Άγιος Δημήτριος
Σχετικά νέο χωριό, αραιοκατοικημένο, από τα λίγα μαρτυρικά χωριά της Λακωνίας. Πυρπολήθηκε ολοκληρωτικά από τους Γερμανούς κατακτητές στις 4-6-1944 και εκτελέστηκαν 21 κάτοικοί του, στην πλειοψηφία τους γυναικόπαιδα και γέροντες. Πλήρωσε ακριβά για τη συμμετοχή των κατοίκων του στην Εθνική Αντίσταση. Ο Άγιος Δημήτριος χτίστηκε μετά το 1850 από τους κατοίκους του χωριού Γκιότσαλι, δέκα χιλιόμετρα βορειότερα σε υψόμετρο 800 περίπου μέτρων. Η αετοφωλιά του Γκιότσαλι οικοδομήθηκε περίπου το 1.500μ.Χ. από διωγμένους από τους Τούρκους ανυπότακτους Ηπειρώτες και Κρήτες. Έχει θέα το Λακωνικό κόλπο και διακρίνεται καθαρά το Γύθειο. Τα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν λημέρι πολλών οπλαρχηγών, πιο σημαντικός ήταν ο Γιάννης Καρακίτσος. Οι σύλλογοι του χωριού με τη συμπαράσταση του δημάρχου συγκεντρώνουν χρήματα και φιλοδοξούν να αναστηλώσουν ένα παλιό αρχοντικό που θα χρησιμοποιείται σαν ξενώνας.

Απιδιά
Η Απιδιά φημίζεται για το παρθένο ελαιόλαδο, η δε ονομασία «Λάδι Απιδιάς Λακωνίας» προστατεύεται από Υπουργική Απόφαση. Εκτός από τις ελιές, οι κάτοικοι καλλιεργούν οπωροκηπευτικά. Επίσης υπάρχουν αρκετοί μπαξέδες με διάφορα εσπεριδοειδή (πορτοκαλιές, λεμονιές, μανταρινιές). Πριν μερικά χρόνια η κύρια ασχολία των κατοίκων ήταν ο καπνός. Η Απιδιά ήταν το μοναδικό χωριό της Λακωνίας που καλλιεργούσε καπνό από τουρκοκρατίας. Η ποικιλία που καλλιεργείτο ήταν «τσεμπέλια» και τα τελευταία χρόνια «βιρτζίνια». Απομεινάρι της καλλιέργειας του καπνού αποτελούν οι εγκαταλελειμμένοι φούρνοι στον κάμπο.
Η Απιδιά είναι ιστορικό χωριό, με ζωή 6.000 χρόνων. Αρχικά με το όνομα Παλαιά Κώμη, στους Ρωμαϊκούς Χρόνους αναφέρεται με το όνομα Πλειαί. Ευρήματα στο λόφο Κρίτσοβα μαρτυρούν τη μακραίωνη ιστορία της. Κόσμημα της Απιδιάς είναι ο ναός της κοιμήσεως της Θεοτόκου, μοναδικής αρχιτεκτονικής. Είναι τύπος Μεγάλης Βασιλικής η οποία έχει ιδιαίτερα ανατολικά χαρακτηριστικά. Ο θόλος της στέγης στηρίζεται σε κίονες που φέρουν ωραία ιωνικά κιονόκρανα. Θαυμάσιο επίσης είναι το μαρμάρινο τέμπλο με πλούσιο διάκοσμο. Κατά τον καθηγητή του Πανεπιστημίου και Ακαδημαϊκό κ. Αναστάσιο Ορλάνδο, ο πρώτος ναός χτίστηκε το Θ΄ μ.Χ. αιώνα. Στην ίδια θέση χτίστηκε ο νέος ναός που υπάρχει σήμερα του 11 μ.Χ. αιώνα. Τμήματα του παλιού ναού διατηρήθηκαν στο νέο ναό για διακόσμηση. Στην Απιδέα όπου τοποθετείται η Παλαιά του Παυσανία (Ελλάδος Περιήγησις - Βιβλίο 3: Λακωνικά) και ίσως η κώμη Πλείαι του Λιβίου βρέθηκαν πολλές βυζαντινές εκκλησίες. Στο σημερινό χωριό των «Απιδέων» αναφέρεται και το αργυρόβουλο του Δεσπότου Θεοδώρου του Β' του Παλαιολόγου (1407-1443). Η Απιδιά με Βασιλικό Διάταγμα του 1842 ορίστηκε έδρα του καποδιστριακού Δήμου Έλους.

Νιάτα
Χτισμένα σε υψόμετρο 32 μέτρων , τα Νιάτα αναπτύχθηκαν τα τελευταία Βυζαντινά Χρόνια γύρω στα 1033 μ.Χ. Το 1398 ο Δεσπότης του Μυστρά, ονόμασε το χωριό Νετάτα ή Ντάτα-Νιάτα. Αξιοπρόσεκτοι είναι οι παλιοί ανεμόμυλοι στο λόφο και τα δεκάδες πέτρινα πηγάδια γύρω από το χωριό, που χρησιμοποιούνταν παλαιότερα για συλλογή νερού κυρίως βρόχινου.

Κρεμαστή
Το παραδοσιακό και γραφικό χωριό Κρεμαστή βρίσκεται πάνω στον Πάρνωνα. Το όνομα Κρεμαστή δόθηκε επειδή το χωριό μοιάζει να κρέμεται ανάμεσα στα γύρω βουνά. Χτίστηκε τον 15ο περίπου αιώνα κατά την μετακίνηση των πληθυσμών εκείνης της εποχής. Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 860 μέτρων, έχει πηγές και δίπλα από το χωριό αρχίζει ένα δάσος από έλατα. Σημαντικό μνημείο για το χωριό αποτελεί η «Βρύση της Κρεμαστής», με μοναδική ιστορική, αρχαιολογική και περιβαλλοντική αξία. Η σημερινή της μορφή είναι αποτέλεσμα εργασιών που έγιναν σε μια δεύτερη οικοδομική φάση, πιθανόν στο τέλος του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με την επιγραφή που βρίσκεται χαραγμένη επάνω, η βρύση κατασκευάστηκε την 31η Μαΐου του έτους 1722. Η βρύση αποτελούσε μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα σημείο αναφοράς της κοινωνικής ζωής του χωριού.